Ik Lijk Mijn Vader Wel

Die stem

Het was een donderdagavond. Halfnegen. Mijn zoon wilde niet naar bed. Hij wilde nog een aflevering kijken.

Ik opende mijn mond en hoorde een stem die niet van mij was.

"Omdat ik het zeg."

Vier woorden. De exacte vier woorden die ik als kind het meest haatte. De vier woorden waarvan ik op mijn zestiende had gezworen: die zal ik nooit zeggen.

Het was de stem van mijn vader.

Het lachje

Mijn vrouw keek me aan. Ze zei niks. Maar ze had dat lachje. Dat lachje van: hoor je wat je net zei?

Ik hoorde het. Mijn zoon keek me aan met precies dezelfde blik die ik vroeger had. Niet boos. Gewoon - dicht.

Herken je dat? Dat je jezelf hoort en denkt: wanneer ben ik mijn vader geworden?

De automatische piloot

De meeste vaders functioneren op automatische piloot. Je kind doet iets, jij reageert. Snel. Instinctief. En vaak op precies dezelfde manier als je zelf bent opgevoed.

Niet omdat je dat wilt. Maar omdat het de enige reactie is die je brein kent.

Het werkt als een spiergeheugen. Een tennisser die duizend keer een backhand heeft geslagen, denkt niet meer na over zijn backhand. En een vader die duizend keer op een bepaalde manier is toegesproken, spreekt op diezelfde manier toe.

Ik begon op te letten. Een week lang. Ik schreef niet op wat mijn zoon deed. Ik schreef op wat ik deed. En ik was verbaasd.

De manier waarop ik "nee" zei. De toon waarop ik corrigeerde. Het zuchtje voordat ik iets herhaalde. Het waren geen dingen die ik had gekozen. Het waren dingen die in mij zaten.

De rugzak

Iedereen heeft er een. Onzichtbaar, maar altijd mee. Vol met dingen die je hebt meegekregen. Niet alleen de grote dingen. Maar juist de kleine.

De manier waarop je vader reageerde als je huilde. De manier waarop emoties werden behandeld in huis. De dingen die werden uitgesproken en de dingen die nooit werden uitgesproken.

Een vriend van mij realiseerde zich op zijn veertigste dat hij nooit "ik hou van je" tegen zijn kinderen zei. Niet omdat hij niet van ze hield. Maar omdat hij het nooit had gehoord.

De vader die nooit in zijn rugzak kijkt, geeft alles ongesorteerd door aan zijn kind. Het goede en het slechte. Door elkaar. Zonder filter.

De woensdag op het schoolplein

Ik stond bij het hek. Mijn zoon rende naar buiten, viel, schaafde zijn knie. Hij huilde. En ik zei, automatisch: "Kom op, het stelt niks voor. Sta maar op."

In de auto dacht ik: wat had ik eigenlijk willen zeggen? Als de automatische piloot niet had ingegrepen?

Ik had willen zeggen: "Au, dat doet pijn he? Kom maar even."

Maar "stel je niet aan" zit dieper dan "kom maar even." Omdat de eerste duizend keer is geoefend en de tweede nul keer.

De vraag die alles verandert

Het sterkste voorspellende vermogen voor goed ouderschap - sterker dan opleiding, inkomen, of hoeveel boeken je hebt gelezen - is hoe goed je begrijpt waarom je doet wat je doet.

Niet wat je doet. Waarom.

De vader die snapt waarom hij boos wordt als zijn kind niet luistert, is al aan het veranderen. Niet omdat hij nu een trucje kent. Maar omdat hij iets ziet wat hij eerder niet zag. En wat je ziet, kun je kiezen. Wat je niet ziet, kiest voor jou.

Maar hoe kijk je in die rugzak? Waar begin je?

---

In de cursus Reflectief Vaderschap leer je de patronen uit je eigen opvoeding herkennen en bewust kiezen wat je wel en niet doorgeeft.