De Eerste Nacht Met Drie

Half vier 's nachts

Ze sliep eindelijk. De baby, bedoel ik. Na anderhalf uur. Mijn vrouw was uitgeput in slaap gevallen met haar arm nog over het bedje.

En ik zat in de woonkamer. Alleen. In het licht van een lamp die ik vergeten was uit te doen.

Er was een gevoel. Iets waar ik geen naam voor had. Het was niet verdriet. Het was niet angst. Het was niet boosheid.

Het voelde als verdwaaldheid. Alsof iedereen in het huis precies wist waar ze hoorden, behalve ik.

De baby hoorde bij mijn vrouw. Mijn vrouw hoorde bij de baby. En ik hoorde bij... het aanrecht met de lege flesjes. De berg was op de bank. De stilte.

De felicitaties

Drie dagen eerder stond ik in het ziekenhuis en iedereen was blij. Ballonnen. Kaartjes. Appjes met hartjes. "Gefeliciteerd papa!" "Wat een wonder!" "Geniet ervan!"

En ik glimlachte. Ik glimlachte de hele dag. Omdat dat is wat je doet als je vader wordt. Je glimlacht.

Niemand vroeg hoe ik me voelde. Niet echt. Ze vroegen hoe het met de baby ging. Hoe het met mama ging. Hoe zwaar de bevalling was. Hoeveel de baby woog.

Maar niemand zei: "En jij? Hoe is het voor jou?"

Misschien omdat het antwoord ingewikkeld was. Misschien omdat ik het zelf niet wist.

Herken je dit?

Misschien zit je nu in die woonkamer. Om drie uur 's nachts. Met dat gevoel.

Of misschien is het overdag. Je houdt de baby vast en je wacht op die golf van liefde die iedereen beschrijft. Die overweldigende, allesveranderende, bliksemschicht-liefde die je zou voelen op het moment dat je je kind voor het eerst vasthoudt.

En die golf kwam niet.

Of hij kwam wel, maar anders dan je verwachtte. Korter. Stiller. Vermengd met iets wat je niet herkende.

Misschien voelde je schuld. Omdat je dacht: ik hoor dit anders te voelen. Ik hoor overweldigd te zijn van geluk. Wat is er mis met mij?

Of misschien voelde je je overbodig. Je vrouw geeft borstvoeding. De baby huilt en wil alleen maar naar mama. Jij staat erbij. Je maakt flesjes warm. Je wast rompertjes. Je bent er, maar je bent er niet echt bij.

En 's nachts, als je eindelijk even alleen bent, vraag je je af: hoort het zo te voelen?

Het geheim dat niemand vertelt

Hier is wat ik ontdekte, en wat ik wilde dat iemand me eerder had verteld.

Het is normaal.

Niet normaal als in: het maakt niet uit. Normaal als in: het overkomt bijna elke vader.

Onderzoek toont aan dat vaders hormonaal anders reageren op een pasgeboren kind dan moeders. Bij moeders stijgt het oxytocine - het hechtingshormoon - explosief tijdens de zwangerschap en na de geboorte. Bij vaders stijgt het ook, maar langzamer. Geleidelijker. En het stijgt vooral door contact. Door aanraking. Door doen.

De band tussen vader en kind komt niet altijd als een bliksemschicht. Bij veel vaders groeit het langzaam. Door de flesjes. Door de luiers. Door het wiegen om vier uur 's nachts als je eigenlijk niet meer kunt. Door er zijn, ook als je niet voelt wat je denkt dat je zou moeten voelen.

Dat is geen falen. Dat is biologie.

De douche

Er was een moment, misschien een week na de geboorte, dat ik onder de douche stond. Vijf minuten alleen. Het eerste moment in dagen dat niemand iets van me wilde.

En ik stond daar en dacht: ik hoor hier gelukkig te zijn. Dit is het mooiste wat er is. Iedereen zegt het. De kaartjes zeggen het. De foto's op Instagram zeggen het. Vader worden is magisch.

Maar het voelde niet magisch. Het voelde als overleven. Slaapgebrek. Onzekerheid. Het constante gevoel dat je iets fout doet. De baby huilt en jij weet niet waarom. Je vrouw weet het ook niet, maar zij heeft een soort instinct dat jij niet lijkt te hebben.

En dan die gedachte. De gedachte die je aan niemand vertelt: was mijn leven daarvoor niet fijner?

Niet omdat je je kind niet wilt. Maar omdat je dat oude gevoel van controle mist. Van weten waar je staat. Van competent zijn.

Je was goed in je werk. Je was goed in je relatie. En nu ben je een vader die niet weet hoe hij een rompertje dicht drukt.

De derde week

In de derde week gebeurde het. Niet als een bliksemschicht. Als een zonsopgang.

Ik hield haar vast. Ze was net wakker. Ze keek me aan. Niet echt, waarschijnlijk. Baby's van drie weken kijken niet echt. Maar het voelde alsof ze keek.

En er was iets. Een warmte. Een zachtheid. Een gevoel van: jij bent van mij en ik ben van jou.

Het was klein. Het was stil. Het was niet het overweldigende gevoel van de films. Het was iets beters. Het was echt.

Wat niemand zegt tegen vaders

Niemand vertelt je dat je je soms nutteloos voelt. Dat je vrouw een band heeft met de baby die biologisch maanden voorsprong heeft op die van jou. Dat de baby soms niet gekalmeerd wordt door jou, maar alleen door haar.

Niemand vertelt je dat je boos kunt worden om het huilen. Niet op de baby. Op de situatie. Op het gevoel van machteloosheid. Op de slaapgebrek die je brein langzaam uitholt.

Niemand vertelt je dat je kunt rouwen om je oude leven. Om de spontaniteit. Om de stilte. Om de vrijdagavond. En dat die rouw niet betekent dat je een slechte vader bent.

Niemand vertelt je dat het normaal is om je af te vragen of je dit wel kunt.

Ik zeg het nu: het is normaal. En het gaat voorbij. En het wordt beter. Veel beter.

De andere vaders

Op een dag was ik bij de consultatiebureau. Wachtkamer. Vier vaders. Allemaal met die blik. Die blik van: ik heb al drie nachten niet geslapen en ik weet niet meer welke dag het is.

We zeiden niks tegen elkaar. Maar ik wist dat ze het voelden. Datzelfde gevoel. Die mix van liefde en uitputting en verwarring die niemand hardop zegt.

Want vaders praten niet over dit. Niet op verjaardagen. Niet op werk. Niet met hun eigen vader. Het kraambezoek vraagt hoe het met mama gaat, hoe het met de baby gaat, en of hij al doorslaapt.

Niemand vraagt aan de vader: hoe is het met jou? Voel je je verbonden? Of voel je je soms aan de zijlijn staan in je eigen gezin?

Die vraag wordt niet gesteld. En het antwoord wordt niet gegeven. En dus denkt elke nieuwe vader dat hij de enige is die dit voelt.

De ochtend erna

Die ochtend na half vier, na die nacht op de bank met dat naamloze gevoel, werd ik wakker van haar. Klein geluidje. Niet huilen. Meer een soort piepen.

Ik stond op. Pakte haar op. Ze werd stil.

En ik dacht: misschien ben ik hier toch niet zo nutteloos.

Maar dat gevoel van verdwaaldheid kwam terug. Niet elke nacht, maar vaak genoeg. En ik vroeg me af: hoe bouw je die band op? Niet de biologische band die vanzelf komt bij moeders. De vaderband. De band die je zelf moet maken. Stukje bij beetje. Dag na dag.

Hoe doe je dat als niemand het je uitlegt?

---

In de cursus Aanwezig Vaderschap leer je hoe je vanaf het begin een band opbouwt met je kind - ook als het niet voelt zoals je had verwacht.